Məğlubedilməz Türk, Kempelenin şahmat maşını

   

"Meğlubedilmez Türk" 1769-cu ildə Volfqanq fon Kempelen tərəfindən hazırlanmış avtomat şahmat maşınıdır. Bu maşın üzərində şahmat lövhəsi olan taxta qutu ve onun arxasında oturan mumdan hazırlanmış türk geyimli fiqurdan ibarətdir. "Məğlubedilməz Türk" bir çox avropa şəhərlərində sərgilənmiş, məşhur şahmatçılar ilə oynamış və oyunların əksəriyətində qalib olmuşdur. "Meğlubedilməz Türk" hətta Napoleonla da oynayaraq ona qalib gəlmişdi.
    Bu müəmmalı maşın ilk sərgiləndiyi gündən böyük maraq oyadır, lakin uzun illər onun mexanizminin necə işlədiyi sirr olaraq qalır.
   Oyuna başlamazdan əvvəl qutunun qapıları açılaraq onun daxilindəki mürəkkəb mexanizm tamaşaçılara göstərilirdi. Əslində isə qutunun içində güclü şahmat oyunçusu oturur və türkü idarə edirdi. Şahmatçının görsənməməsi üçün qutunun künclərində güzgülərdən ibarət sistem quraşdırılmışdı ki, bu da vizual olaraq şahmatçını gizlədirdi. Şahmatçı rəqibinin oyununu görə bilmədiyi üçün şahmat fiqurlarına maqnit bərkidilmişdi. Şahmat lövhəsinin altında rəqibin fiqurlarının başlanğıc nöqtəsindən hər bir fiqura uyğun vertikal ipdən sallanmış metal diyircəklər var idi. Fiquru qaldırdıqda metal diyircək aşağı düşür, lövhənin üzərinə qoyan zaman isə fiqura bərkidilmiş maqnit diyircəyi özünə çəkirdi. Bunun vasitəsi ilə qutunun içindəki şahmatçı rəqibin oyununu izləyir və mexanizm vasitəsi ilə türkü idarə edərək öz oyununu oynayırdı.
   "Məğlubedilməz Türk"ü Uilyam Luis,  Aaron Aleksandr kimi dövrün ən güclü şahmat oyunçuları idarə edirdi. Napoleonu meğlub eden şahmatçı isə Johann Baptist Allgaier olmuşdu.